سرقفلی یا حق کسب و پیشه چیست؟ تفاوتی که میلیون ها می ارزد
توضیح حق کسب و پیشه چیست ؟ در معاملات املاک تجاری، دو اصطلاح بسیار مهم و در عین حال گمراه کننده وجود دارد: سرقفلی و حق کسب و پیشه. بسیاری از افراد این دو مفهوم را یکسان تصور میکنند، در حالی که تفاوت میان آنها میتواند میلیون ها و حتی میلیاردها تومان ارزش مالی داشته باشد. ناآگاهی از تفاوت سرقفلی یا حق کسب و پیشه یکی از اصلی ترین دلایل اختلافات حقوقی میان مالک و مستاجر است.
در این مقاله به صورت کامل و شفاف بررسی میکنیم که سرقفلی یا حق کسب و پیشه چیست، چه تفاوت هایی دارند و چرا دانستن این تفاوت میتواند از ضررهای بزرگ مالی جلوگیری کند.
سرقفلی چیست؟
سرقفلی حقی است که معمولا در ابتدای اجاره ملک تجاری توسط مستاجر به مالک پرداخت میشود. این حق بیشتر در قراردادهای جدید و مطابق با قانون روابط موجر و مستاجر سال 1376 مطرح است.
پرداخت سرقفلی به این معناست که:
-
مستاجر حق تقدم در اجاره ملک دارد
-
مالک بدون دلیل نمیتواند مستاجر را تخلیه کند
-
در صورت تخلیه، مالک موظف به پرداخت ارزش روز سرقفلی است
سرقفلی کاملا توافقی است و فقط در صورتی وجود دارد که در قرارداد اجاره به آن اشاره شده باشد.
حق کسب و پیشه چیست؟
حق کسب و پیشه یا حق کسب و تجارت مفهومی قدیمی تر است که مربوط به قراردادهای اجاره قبل از سال 1376 و مطابق با قانون روابط موجر و مستاجر سال 1356 میباشد.
این حق به مرور زمان و بر اثر فعالیت مستاجر در ملک ایجاد میشود و به عواملی مانند:
-
مدت فعالیت
-
نوع شغل
-
میزان شهرت و مشتری
-
موقعیت ملک
بستگی دارد. برخلاف سرقفلی، حق کسب و پیشه حتی بدون پرداخت مبلغ اولیه نیز میتواند ایجاد شود.
تفاوت سرقفلی یا حق کسب و پیشه از نظر قانونی
1. مبنای قانونی
سرقفلی بر اساس قانون سال 1376 تعریف شده و کاملا وابسته به قرارداد است. اما حق کسب و پیشه ریشه در قانون سال 1356 دارد و حتی بدون ذکر در قرارداد نیز میتواند ایجاد شود.
2. زمان ایجاد حق
سرقفلی معمولا در ابتدای قرارداد و با پرداخت مبلغ مشخص ایجاد میشود. اما حق کسب و پیشه به مرور زمان و با ادامه فعالیت مستاجر شکل میگیرد.
3. امکان تخلیه ملک
در املاک دارای سرقفلی، مالک میتواند در شرایط خاص و با پرداخت ارزش روز سرقفلی درخواست تخلیه کند. اما در املاک دارای حق کسب و پیشه، تخلیه بسیار دشوارتر است و در بسیاری موارد فقط با حکم دادگاه و پرداخت مبلغ بالا امکان پذیر است.
4. میزان ارزش مالی
در بسیاری از موارد، ارزش حق کسب و پیشه بسیار بیشتر از سرقفلی است. به همین دلیل گفته میشود تفاوت سرقفلی یا حق کسب و پیشه تفاوتی است که میلیون ها می ارزد.
چرا اشتباه گرفتن سرقفلی و حق کسب و پیشه خطرناک است؟
بسیاری از خریداران یا مالکان بدون توجه به نوع حق موجود در ملک، اقدام به معامله میکنند. این اشتباه میتواند باعث شود:
-
ملکی با تصور سرقفلی خریداری شود اما دارای حق کسب و پیشه باشد
-
هزینه تخلیه چند برابر پیش بینی شود
-
معامله عملا توجیه اقتصادی نداشته باشد
نادیده گرفتن این تفاوت یکی از رایج ترین اشتباهات در معاملات املاک تجاری است.
چگونه بفهمیم ملک دارای سرقفلی است یا حق کسب و پیشه؟
برای تشخیص دقیق باید موارد زیر بررسی شود:
-
تاریخ تنظیم قرارداد اجاره
-
اشاره صریح به سرقفلی در قرارداد
-
قوانین حاکم بر زمان انعقاد قرارداد
-
نظر کارشناس رسمی دادگستری
صرف شنیدن ادعای مالک یا مستاجر کافی نیست و بررسی حقوقی ضروری است.
خرید ملک سرقفلی بهتر است یا دارای حق کسب و پیشه؟
پاسخ این سوال به هدف شما بستگی دارد. اگر قصد سرمایه گذاری بلندمدت دارید، املاک دارای حق کسب و پیشه ممکن است ارزش بالاتری داشته باشند. اما اگر قصد استفاده سریع یا تغییر کاربری دارید، املاک سرقفلی معمولا گزینه کم دردسرتری هستند.
در هر دو حالت، آگاهی از تفاوت سرقفلی یا حق کسب و پیشه شرط اصلی یک معامله امن است.
جمع بندی نهایی
سرقفلی یا حق کسب و پیشه دو مفهوم کاملا متفاوت با آثار حقوقی و مالی بسیار مهم هستند. اشتباه گرفتن این دو میتواند هزینه های سنگینی به همراه داشته باشد. قبل از هرگونه معامله ملک تجاری، حتما نوع حق موجود را به صورت دقیق مشخص کنید و از مشاور حقوقی یا کارشناس رسمی کمک بگیرید.
دانستن همین تفاوت ساده میتواند میلیون ها تومان از سرمایه شما محافظت کند.